Waar de bonen branden
Een audiotour en burgerschapsproject over arbeid, ongelijkheid en cacaogeschiedenis.

Voor De Cacaofabriek ontwikkelde Beam it Up een interactieve audiotour die bezoekers meeneemt door de cacao historie van Helmond. De tour ontstond vanuit de wens om bezoekers op een toegankelijke manier kennis te laten maken met het verleden van de fabriek. Samen met De Cacaofabriek, historici, oud-medewerkers, heemkundekringen en erfgoedpartners werd gedurende twee jaar gewerkt aan een gelaagde luisterervaring vol persoonlijke verhalen, historische bronnen en bijzondere vondsten.

Voor het project werden archieven doorgespit, gesprekken gevoerd in verzorgingshuizen en contacten gelegd met onder andere The Black Archives in Amsterdam om ook de internationale context van de cacao-industrie zorgvuldig mee te nemen. Historicus Freke Sens verzamelde een grote hoeveelheid historisch materiaal, waarna theatermaker Annet Bremen de verhalen vertaalde naar een meeslepende audiobeleving.

De audiotour bestaat uit vier verhalende hoofdstukken. In elk verhaal staat iemand centraal die verbonden is met de geschiedenis van De Cacaofabriek. Zo horen bezoekers onder andere het verhaal van iemand die werkte op een cacaoplantage in Ghana en van een fabrieksmeisje die bij Helm Cacao werkte. Hoewel hun werelden ver van elkaar verwijderd lijken, hebben ze iets gemeen: allebei zijn ze afhankelijk van de keuzes van de ‘grote bazen’ en hopen ze op verandering. Historische feiten, persoonlijke herinneringen en theatrale elementen lopen daarbij voortdurend in elkaar over.

Naast de reguliere audiotour werd ook een educatief programma voor het voortgezet onderwijs ontwikkeld, met een sterke koppeling aan burgerschapsonderwijs. Leerlingen werken met een lesboekje, vormgegeven door Rolf Thijssen, waarin maatschappelijke vragen en dilemma’s centraal staan. Vragen als: Moeten mannen en vrouwen altijd evenveel verdienen? en Wat vind jij belangrijk genoeg om voor op te komen? Vormen het startpunt voor gesprekken en reflectie.

Hoewel de verhalen zich ruim honderd jaar geleden afspelen, ontdekken leerlingen dat veel thema’s nog altijd actueel zijn. Macht, ongelijkheid, arbeid en kansen zijn onderwerpen van alle tijden. De opdrachten uit het lesboekje zijn gekoppeld aan objecten die leerlingen tijdens hun bezoek kunnen zien, ruiken, proeven en voelen in De Cacaofabriek. Zo worden historische verhalen verbonden aan hun eigen leefwereld.

Beam it Up verzorgde het concept, inhoud van het lesmateriaal en de ontwikkeling van de interactieve audiobeleving, waarbij storytelling, erfgoed en locatiebeleving samenkomen. De tour laat bezoekers niet alleen luisteren naar het verleden, maar letterlijk door de geschiedenis van de fabriek wandelen.

Concept, educatie & realisatie: Beam it Up x De Cacaofabriek
Audio: Beam it Up
Script: Annet Bremen
Historisch onderzoek: Freke Sens
Vormgeving boekje: Deamer Media Design
Regie: Robert van den Broek
Acteurs: Gerrit Dragt, Eric Peeters, Graham Hodgson, Lonne Goslin, Bregje van Eekert, Boi Bakker, Virgil Dey, Eva Nijs & Twan van Bragt

Kijk de film!
Naast audio bevat de route ook visuele erfgoedstukken die tijdens het onderzoek worden ontdekt of verzameld: oude rekeningen en verpakkingen. Ook werd speciaal voor het project een kunstwerk gemaakt door Paul de Maat en Ingeborg Vriends van der Steijn.

Meer
projecten